Zonverbranding en de huid

Hoe slecht is zonverbranding?

‘Dit wordt later nog wel bruin!’. Dit is een bekende uitspraak die ik vaak hoor als mensen verbrand zijn. De huid is vuurrood, pijnlijk en warm. Vaak maken mensen zich er niet zo druk om en zijn ervan overtuigd dat de huid enkele dagen na verbranding weer bruin wordt. Maar wat doet verbranding daadwerkelijk met de huid en wat zijn de schadelijke gevolgen? Wat kan je doen om verbranding van de huid te voorkomen? Je leest het allemaal in deze nieuwe blog!

UV-straling

Zonlicht bestaat uit UV-A, UV-B & UV-C straling. UV-A straling komt deels door wolken, kleding en glas heen en kan een melanoom veroorzaken (de meest agressieve vorm van huidkanker). Tevens is UV-A straling verantwoordelijk voor huidveroudering doordat bindweefsel (o.a. elastine en collageen) worden afgebroken in de huid. UV-B straling zorgt voor een bruin kleurtje maar ook voor verbranding van de huid. Daarnaast is ook UV-B straling verantwoordelijk voor het veroorzaken van huidkanker. Een positief effect van UV-B straling is dat het de aanmaak van vitamine D stimuleert.

Verbranding

Verbranding door de zon is een reactie van de huid op UV-straling. Zonverbranding is een onstekingsreactie van de huid waarbij er schadelijke vrije radicalen kunnen vrij komen. De huid kan rood zijn, maar kan ook gaan zwellen of blaren vormen. Door de verbranding gaan in de bovenste huidlaag veel cellen dood. Dit zorgt voor de vervelling enkele dagen na de verbranding. Als je als kind veel verbrand bent, kan dit de kans op huidkanker verdubbelen op latere leeftijd.

Huidkanker

Ondanks dat het niet het gehele jaar zonnig weer is in Nederland, is huidkanker toch de meest voorkomende kanker in Nederland. Wanneer de huid verbrand is, ontstaat er onherstelbare DNA schade in de cellen. Hoe vaker de huid dus verbrand, hoe meer kans op huidkanker. Indien er een verdacht plekje op de huid voorkomt, neemt de arts vaak eerst een biopsie. Dit stuk weefsel wordt dan eerst onderzocht op kwaadaardige cellen. Voor het signaleren van een melanoom is de ‘ABCDE’ regel opgesteld:

Een vlek is verdacht als hij 1 of meer van de volgende eigenschappen heeft:

  • Asymmetrie: de (moeder)vlek is niet symmetrisch in kleur of vorm
  • Border: de (moeder)vlek heeft een onregelmatige grillige rand
  • Color: de (moeder)vlek verandert van kleur of heeft verschillende kleuren
  • Diameter: de (moeder)vlek heeft een doorsnede van meer dan 6 mm
  • Evolving: de (moeder)vlek jeukt, bloedt of verandert

Het verstandigst is natuurlijk om een arts te bezoeken indien je een verdacht plekje opmerkt.

Zonverbranding voorkomen
Om zo min mogelijk zonschade op te lopen, is het belangrijk om zo min mogelijk verbranding van de huid op te lopen.

  • Bescherm de huid met een beschermingsfactor van minimaal factor 30 met bescherming tegen UV-A en UV-B straling. Breng de beschermingsfactor minstens 30 minuten voordat je de zon opzoekt aan. De factor moet namelijk eerst in de huid trekken waar het zijn werk doet.
  • Let op: een antizonnebrandcrème verliest zijn bescherming met 50% indien deze al een jaar open is.
  • Herhaal het smeren van een UV- filter minstens om de 2 uur en na het zwemen of sporten.
  • Wees niet zuinig en smeer ruim voldoende antizonnebrandcrème. Onderzoek van de Amerikaanse huidprofessor Brain Diffey toont aan dat we slecht 25 tot 65 procent van deze hoeveelheid smeren. Dat betekent dat we een stuk minder beschermd zijn dan we denken!

  • Zoek in de middaguren de schaduw op.

  • Draag beschermende UV- kleding en/of een hoofddeksel.
  • Blijf de huid beschermen, ook al is deze al bruin. Indien de huid al bruin is, betekent dit niet dat de huid niet meer kan verbranden.

Toch verbrand?

  • Zorg ervoor dat de huid niet meer wordt blootgesteld aan zonlicht! De huid kan eventueel gekoeld worden met vochtige of lauwe/koude kompressen.
  • Aftersun? Aftersun voelt in eerste instantie vaak erg lekker aan. Helaas zitten hier meestal irriterende ingrediënten in zoals parfum, irriterende stoffen als menthol of een hoge concentratie alcohol. Deze drogen de huid uit wat niet bevorderlijk werkt voor het genezen van de verbranding. Hiernaast is een verbrandde huid extra gevoelig voor dit soort ingrediënten. Toch een aftersun gebruiken? Kies dan bij voorkeur voor eentje op waterbasis. Vette producten houden namelijk de warmte op de huid vast, wat zeker niet de bedoeling is na een verbranding!

    Ten slotte… ook bij zonverbranding geldt: voorkomen is beter dan genezen!

 Bronnen:

De zin en onzin van aftersun. (2018, 9 juli). Geraadpleegd op 4 mei 2020, van https://www.dr-jetskeultee.nl/de-zin-en-onzin-van-aftersun/

Hoe herken je een melanoom. (z.d.). Geraadpleegd op 4 mei 2020, van https://www.kanker.nl/kankersoorten/melanoom/wat-is/hoe-herken-je-een-melanoom

UV en zonkracht | KWF Kankerbestrijding. (z.d.). Geraadpleegd op 4 mei 2020, van https://www.kwf.nl/kanker-voorkomen/zon-uv-straling-en-huidkanker/uv-en-zonkracht?gclid=EAIaIQobChMIvMOs6Zvq6AIVgs13Ch3CKwdFEAAYASAAEgJYgfD_BwE&utm_source=sea-158

Zon en huidkanker | KWF Kankerbestrijding. (z.d.). Geraadpleegd op 4 mei 2020, van https://www.kwf.nl/kanker-voorkomen/zon-uv-straling-en-huidkanker/de-zon-en-huidkanker