Secundair lymfoedeem, wat te doen!?

 

Heb je na een operatieve ingreep een moe en zwaar gevoel in jouw arm of been? Heb je last van tintelingen, een afknellend gevoel of zwelling in jouw ledemaat? Na een operatieve ingreep of bestralingen kunnen lymfevaten en lymfeklieren beschadigt raken en/of verwijderd zijn. Met vochtophopingen tot gevolg. Zit die ingrijpende operatie er eindelijk op, komt secundair lymfoedeem opspelen… Super vervelend! Gelukkig kan de huidtherapeut verschillende behandelingen aanbieden die de klachten die hierbij komen kijken, verlichten. Hoe? Dat lees je in deze blog!

Wanneer ontstaat secundair lymfoedeem?

Secundair lymfoedeem kan ontstaan na een operatieve ingreep. Denk hierbij aan de behandeling van (borst)kanker: door operatie of bestraling kunnen lymfeklieren en lymfevaten beschadigd raken en/of verwijderd zijn. De lymfevaten dienen voor het afvoeren van vocht, eiwitten en afvalstoffen. Het lymfevocht gaat langs lymfeklieren, waar afvalstoffen worden gefiltreerd en indien nodig het immuunsysteem wordt ingeschakeld. Indien aan het lymfesysteem beschadigingen worden gemaakt, kan dit vocht zich ophopen in bijvoorbeeld een arm of been. Dit kan beperkingen geven in het bewegen maar geeft ook klachten zoals een pijnlijk/vermoeid gevoel in het aangedane gebied. Van buiten kan de huid kwetsbaar zijn en gevoelig zijn voor ontstekingen of infecties. Indien lymfoedeem onbehandeld blijft, kan het weefsel zich gaan verharden met nog meer bewegingsbeperkingen tot gevolg.

Behandeling

Tijdens een intakegesprek, kan de huidtherapeut het probleem goed in kaart brengen en een passend behandelplan opstellen. Een behandeling kan bestaan uit manuele lymfedrainage. Bij manuele lymfdrainage activeert de huidtherapeut, met een zacht pompende beweging, het fijne netwerk van de lymfevaten direct onder de huid. De lymfdrainage stimuleert de vochtopname door de lymfvaten en verhoogt de afvoer van weefselvocht, eiwitten en afvalstoffen. Hierdoor wordt de druk op het aangedane gebied verlicht en zal je minder beperkt worden in het bewegen. Littekens die achtergebleven zijn na een operatie kan de huidtherapeut op hetzelfde moment behandelen. Door middel van speciale fibrosegrepen, wordt het litteken los gemasseerd.

Naast manuele lymfedrainage, wordt ambulante compressietherapie toegepast. Dit is een combinatie van het zwachtelen van ledematen door de huidtherapeut en bewegen door de patiënt. Hiermee wordt de vochtophoping geminimaliseerd en gestabiliseerd. Indien er oedeem aanwezig is in gebieden waar geen ambulante compressie kan worden toegepast, zet de huidtherapeut lymftaping in. Lymftaping is een techniek met plaktape die wordt gebruikt om gebieden te draineren waar de huidtherapeut geen ambulante compressie kan toepassen. Na dit proces wordt een therapeutisch elastische kous aangemeten Deze zorgt ervoor dat de pompbeweging gestimuleerd worden, en vocht zich niet verder gaat ophopen.

Zelfmanagement

Naast de behandeling van de huidtherapeut, is het ook belangrijk om zelf aan de slag te gaan. Denk bijvoorbeeld aan voldoende beweging (niet overbelasten). Door bewegen wordt de spierpomp geactiveerd, ook dit zorgt voor meer afvoer van vocht en voedingsstoffen. Door een betere doorbloeding, komt er meer zuurstof vrij voor cellen, waardoor er meer energie in het lichaam beschikbaar komt. Naast het sneller afvoeren van afvalstoffen, worden voedingsstoffen ook beter aangevoerd door de betere doorbloeding. Ons hele lymfestelsel wordt geactiveerd door bewegen. Om de gezondheid van het lichaam optimaal te houden, is het belangrijk om gezond te eten, veel groente te eten en voldoende water te drinken.

Tevens kan de huid bij lymfoedeem kwetsbaarder zijn. Daarom is het beter om de huid met lauw water te wassen met ongeparfumeerde, ph-neutrale producten.

Pas op met het ontstaan van wondjes op de huid! Ontsmet een wondje direct goed. Wondjes kunnen bijvoorbeeld ontstaan door de nagels van huisdieren maar ook tijdens het tuinieren, scheren, epileren of nagels knippen. Wanneer er sprake is van lymfoedeem, is de kans op het krijgen van wondroos (erysipelas) groot. Als er infectieverschijnselen optreden in een arm of been met lymfoedeem is er vaak een scherp afgetekende roodheid te zien met warmte, zwelling, pijn en vaak hoge koorts. Ga direct naar uw huisarts of naar de Spoedeisende Hulp in uw ziekenhuis, zodat antibiotica kunnen worden voorgeschreven. Ten slotte is het ten alle tijdens belangrijk om de huid te beschermen met minimaal spf 30. Wij willen namelijk een ontstekingsreactie op de gevoelige huid voorkomen!